\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
Wyb\u00f3r i zakres hase\u0142 przedstawionych w niniejszym komentarzu wynikn\u0105\u0142 zasadniczo z potrzeby\u00a0dok\u0142adniejszego obja\u015bnienia kwestii filologicznych, historycznych czy\u00a0teologicznych, kt\u00f3re mia\u0142y istotny wp\u0142yw na form\u0119 i posta\u0107 Nowego Przek\u0142adu\u00a0Dynamicznego NT. My\u015bli zawarte w has\u0142ach mog\u0105 si\u0119 powtarza\u0107, co jest zamierzon\u0105\u00a0konsekwencj\u0105 faktu, i\u017c poszczeg\u00f3lne jednostki tematyczne komentarza pomy\u015blano\u00a0jako samodzielne artyku\u0142y, kt\u00f3re powinny by\u0107 zrozumia\u0142e bez odnoszenia si\u0119 do\u00a0innych. Nie by\u0142o ani zamiarem, ani ambicj\u0105 Zespo\u0142u Redakcyjnego NPD, by\u00a0niniejszy komentarz sta\u0142 si\u0119 wyczerpuj\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji teologicznych,\u00a0filologicznych czy historycznych, a ju\u017c na pewno nie podr\u0119cznikiem teologii\u00a0systematycznej. Aby m\u00f3g\u0142 spe\u0142nia\u0107 tak\u0105 funkcj\u0119, musia\u0142by zosta\u0107 znacznie\u00a0bardziej rozbudowany i przybra\u0107 charakter naukowy, za\u015b intencj\u0105 Zespo\u0142u NPD\u00a0by\u0142o przygotowanie Komentarza NPD w formie popularnej i podr\u0119cznej.<\/span><\/strong><\/p>\n \n<\/div> \nBrat Moj\u017cesza, starszy od niego o 3 lata (por. Wj 7,7), a jednocze\u015bnie m\u0142odszy brat Miriam (por. Wj 15,20). Znaczenie jego imienia nie jest pewne. Niekt\u00f3rzy t\u0142umacz\u0105: \u201eg\u00f3ral\u201d albo \u201eo\u015bwiecony\u201d, w zale\u017cno\u015bci od jakiego rdzenia hebrajskiego je wyprowadzaj\u0105. Jako syn Amrama pochodzi\u0142 z plemienia Lewiego (por. Wj 4,14) w linii Kehata oraz Merariego (por. Wj 6,16-20). By\u0142 m\u00f3wc\u0105 towarzysz\u0105cym niewymownemu Moj\u017ceszowi (por. Wj 4,10-14). Z Bo\u017cego ustanowienia zosta\u0142 namaszczony na pierwszego arcykap\u0142ana w spo\u0142eczno\u015bci Hebrajczyk\u00f3w (por. Wj 29,1-30). Jego potomkowie tworzyli w Izraelu kast\u0119 kap\u0142a\u0144sk\u0105. Aaron nie dochowa\u0142 wierno\u015bci Bogu, lecz pod wp\u0142ywem nacisku spo\u0142ecznego poprowadzi\u0142 lud w budowie bo\u017cka \u2013 cielca ze z\u0142ota (por. Wj 32,1-6). Z uwagi na duchow\u0105 postaw\u0119, jak\u0105 wraz z Moj\u017ceszem ujawni\u0142 w Kadesz przy wodach Meriba (por. Lb 20,2-13) \u2013 podobnie jak jego brat \u2013 nie wszed\u0142 do ziemi obiecanej. Maj\u0105c 123 lata, umar\u0142 na g\u00f3rze Hor (por. Lb 33,38\u201339). Z rodu Aarona pochodzi\u0142a El\u017cbieta (\u017cona kap\u0142ana Zachariasza) \u2013 matka Jana zwanego Chrzcicielem (por. \u0141k 1,5). O wy\u017cszo\u015bci wiecznego kap\u0142a\u0144stwa Chrystusa nad kap\u0142a\u0144stwem Aarona mo\u017cna przeczyta\u0107 w Hbr 4,14 \u2013 10,18.<\/p>\n Patrz te\u017c \u2192 Prawo Moj\u017ceszowe; \u2192 Przybytek (symbolika i jej wype\u0142nienie).<\/p>\n \n<\/div><\/div><\/div><\/div> \nPierwszy biblijny patriarcha, kt\u00f3rego losy s\u0105 opisane w Rdz 11\u201317. Z pochodzenia by\u0142 Chaldejczykiem urodzonym w mie\u015bcie Ur nad brzegiem Eufratu. Ruiny tego miasta zosta\u0142y odkryte w po\u0142owie XIX w. w pobli\u017cu miejscowo\u015bci An-Nasirijja na terytorium obecnego Iraku (mniej wi\u0119cej w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Bagdadem a Zatok\u0105 Persk\u0105). W tamtych czasach rejon ten nie by\u0142 pustynny jak obecnie, a samo Ur uchodzi\u0142o za zasobne miasto.<\/p>\n Abraham pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 jeszcze w\u00f3wczas imieniem Abram (co znaczy \u201ewynios\u0142y ojciec\u201d). Imi\u0119 to mog\u0142o by\u0107 wyrazem szacunku dla jego ojca Teracha. Abram, wezwany przez Boga, pos\u0142usznie opu\u015bci\u0142 dostatnie \u017cycie w Ur chaldejskim i wraz z ojcem, \u017con\u0105 Saraj (kt\u00f3ra by\u0142a jego przyrodni\u0105 siostr\u0105) oraz bratankiem Lotem wyruszy\u0142 do Charanu (por. Dz 7,2-4), gdzie osiad\u0142 na blisko p\u00f3\u0142 wieku. Tam, w wieku 75 lat (ju\u017c po \u015bmierci swego ojca Teracha), zosta\u0142 ponownie wezwany przez Boga, by ruszy\u0142 dalej \u2013 do innej krainy, kt\u00f3r\u0105 okaza\u0142 si\u0119 Kanaan. I tym razem Abram okaza\u0142 Bogu pos\u0142usze\u0144stwo (por. Hbr 11,8).<\/p>\n Dwadzie\u015bcia cztery lata p\u00f3\u017aniej, gdy Abram mia\u0142 99 lat, B\u00f3g zawar\u0142 z nim przymierze, obiecuj\u0105c mu, i\u017c stanie si\u0119 ojcem licznych narod\u00f3w. Jako znak tego przymierza B\u00f3g ustanowi\u0142 obrzezanie napletka, zar\u00f3wno samego Abrama, jak i napletk\u00f3w wszystkich jego potomk\u00f3w. Cz\u0119\u015bci\u0105 tej Obietnicy by\u0142a tak\u017ce zapowied\u017a przyj\u015bcia na \u015bwiat potomka Abrama z niep\u0142odnej dot\u0105d \u017cony Saraj. W\u00f3wczas B\u00f3g nada\u0142 Abramowi nowe imi\u0119 \u2013 Abraham (dos\u0142. \u201eojciec wielu narod\u00f3w\u201d), a jego \u017conie \u2013 Sara (dos\u0142. \u201eksi\u0119\u017cniczka\u201d). Zgodnie z obietnic\u0105 Sara, cho\u0107 by\u0142a star\u0105, niep\u0142odn\u0105 kobiet\u0105 (por. Rz 4,19), urodzi\u0142a syna, kt\u00f3remu Abram nada\u0142 imi\u0119 Izaak (dos\u0142. \u201e\u015bmiech\u201d) w celu upami\u0119tnienia reakcji swej \u017cony na zapowied\u017a, i\u017c w wieku 90 lat urodzi dziecko (por. Rdz 18,9-15).<\/p>\n Gdy Izaak mia\u0142 33 lata (o czym m\u00f3wi tradycja \u017cydowska), wiara Abrahama zosta\u0142a ponownie poddana pr\u00f3bie (testowi). B\u00f3g wezwa\u0142 Abrahama, by na wzg\u00f3rzu Moria, na kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a wybudowana jerozolimska \u015bwi\u0105tynia Salomona, z\u0142o\u017cy\u0142 swego syna w ofierze. I tym razem Abraham us\u0142ucha\u0142 Bo\u017cego polecenia bez wahania, dzia\u0142a\u0142 bowiem w g\u0142\u0119bokim prze\u015bwiadczeniu, \u017ce skoro B\u00f3g powiedzia\u0142: \u201e(…) twoje prawowite potomstwo b\u0119dzie wywodzi\u0107 si\u0119 z Izaaka\u201d, to musi dysponowa\u0107 moc\u0105, by jego syna przywr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia. Dlatego odzyska\u0142 Izaaka niemal\u017ce tak, jakby \u201epowsta\u0142 on z martwych\u201d (Hbr 11,18-19 NPD). Taka postawa Abrahama sprawi\u0142a, \u017ce zosta\u0142 nazwany \u201eojcem wiary\u201d lub \u201eojcem wszystkich wierz\u0105cych\u201d (por. Rz 4,16; Ga 3,6-8), gdy\u017c jako pierwszy pokaza\u0142 w praktyce, czym jest wiara (zaufanie), kt\u00f3ra podoba si\u0119 Bogu. Tego typu wiara (wiara biblijna) polega na pe\u0142nym zaufaniu Bo\u017cemu S\u0142owu<\/strong>, a wi\u0119c zaufaniu temu, co m\u00f3wi B\u00f3g. Abraham, cho\u0107 by\u0142 cz\u0142owiekiem o wielu wadach i s\u0142abo\u015bciach, nigdy nie zw\u0105tpi\u0142 w to, co us\u0142ysza\u0142 od Najwy\u017cszego (por. Rz 4,17-22). Zawsze by\u0142 pos\u0142uszny Bo\u017cemu S\u0142owu. Jego \u017cona Sara (r\u00f3wnie\u017c pomimo swoich s\u0142abo\u015bci) zosta\u0142a ukazana w NT jako wz\u00f3r postawy wierz\u0105cej kobiety (por. Hbr 11,11) \u2013 szczeg\u00f3lnie w kwestii poszanowania m\u0119\u017ca i poddania si\u0119 jego przyw\u00f3dztwu oraz autorytetowi (por. 1 P 3,5-6).<\/p>\n Chocia\u017c wiele lud\u00f3w uwa\u017ca Abrahama za swego fizycznego protoplast\u0119 (w tej liczbie znajduj\u0105 si\u0119 wyznawcy judaizmu oraz muzu\u0142manie), to jednak Aposto\u0142 Pawe\u0142 podkre\u015bla, \u017ce dziedzictwo Abrahama realizuje si\u0119 w na\u015bladowaniu jego wiary (zaufania do Bo\u017cego S\u0142owa), a nie w pochodzeniu genetycznym (por. Ga 3,7-9; Ga 3,29). Naucza\u0142 tak, poniewa\u017c sam Jezus niezwykle dobitnie wypowiedzia\u0142 si\u0119 w tej sprawie (por. J 8,39-58). W tek\u015bcie tym Jezus odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do swego spotkania z Abrahamem (pojawiaj\u0105c si\u0119 w postaci kap\u0142ana Melchizedeka), co szerzej wyja\u015bnione jest w Hbr 5\u20137.<\/p>\n Patrz te\u017c \u2192 Wiara; \u2192 Przymierze.<\/p>\n \n<\/div><\/div><\/div><\/div> \nS\u0142owo hebr. Adam<\/em> oraz gr. Adam<\/em> znaczy \u201ecz\u0142owiek\u201d. Etymologicznie pochodzi od hebr. adamah<\/em>, kt\u00f3re mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 jako \u201eczerwona gleba\u201d lub \u201euprawna ziemia\u201d. Tylko w kilkunastu wyst\u0105pieniach, na ponad 500 u\u017cytych w Biblii, s\u0142owo \u201eAdam\u201d oznacza konkretnego cz\u0142owieka. W zdecydowanie wi\u0119kszej liczbie przypadk\u00f3w odnosi si\u0119 do og\u00f3lnie poj\u0119tej \u201eludzko\u015bci\u201d rozumianej kolektywnie. W teologii Adam jest postaci\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 grzech wszed\u0142 na \u015bwiat i doprowadzi\u0142 do ska\u017cenia ludzkiej natury. W opozycji do Adama NT przedstawia Jezusa Chrystusa symbolicznie jako nowego Adama (nowego Cz\u0142owieka), w Osobie kt\u00f3rego Bo\u017ca \u0142askawo\u015b\u0107 przysz\u0142a na ten \u015bwiat (por. J 1,17), aby \u2013 przez ukrzy\u017cowanie starej, grzesznej ludzkiej natury i poddanie si\u0119 u\u015bwi\u0119ceniu w Chrystusie \u2013 odnowieni ludzie mogli dost\u0105pi\u0107 wiecznego \u017bycia w Bo\u017cym Kr\u00f3lestwie (por. Rz 5,12-21).<\/p>\n Patrz te\u017c \u2192 Grzech pierworodny; \u2192 Pewno\u015b\u0107 zbawienia w Chrystusie.<\/p>\n \n<\/div><\/div><\/div><\/div> \nHebrajskie amen<\/em> ma znaczenie mocnego potwierdzenia: \u201eNiech tak si\u0119 stanie\u201d, \u201eNiech tak b\u0119dzie\u201d w stosunku do tego, co zosta\u0142o przed chwil\u0105 wypowiedziane (por. Jr 28,6). W ST wypowiadane by\u0142o przez \u017byd\u00f3w nie tylko przy modlitwach i wielbieniach (por. Ps 41,13), lecz tak\u017ce jako potwierdzenie przysi\u0119gi (por. Lb 5,22) czy przekle\u0144stwa (por. Pwt 27,15-26). W Iz 65,16 fraza Belohe Amen<\/em> w NPD zosta\u0142a prze\u0142o\u017cona jako \u201eB\u00f3g Niezawodny\u201d (w innych przek\u0142adach \u201eB\u00f3g wierny\u201d).<\/p>\n Greckie amen<\/em> u\u017cywane na ko\u0144cu wypowiedzi ma podobne znaczenie jak opisane wy\u017cej w j\u0119z. hebrajskim. Jednak wypowiedziane na pocz\u0105tku zdania ma inny charakter. Jego celem jest przyci\u0105gni\u0119cie uwagi, podkre\u015blenie wagi tego, co za chwil\u0119 zostanie wypowiedziane, szczeg\u00f3lnie je\u015bli zosta\u0142o u\u017cyte podw\u00f3jnie. Fraza: \u201eAmen, amen m\u00f3wi\u0119 wam…\u201d w NPD zwykle jest t\u0142umaczona jako: \u201ePos\u0142uchajcie uwa\u017cnie, gdy\u017c to, co powiem, ma ogromne znaczenie…\u201d. W ewangeliach synoptycznych odnotowano, i\u017c Jezus 54 razy u\u017cy\u0142 s\u0142owa \u201eamen\u201d w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b. Jan w swojej relacji odnotowa\u0142 25 razy podw\u00f3jnie u\u017cyte \u201eamen\u201d przez Jezusa.<\/p>\n Podobnie jak w ST (por. Iz 65,16), r\u00f3wnie\u017c w NT znajdujemy szczeg\u00f3ln\u0105 fraz\u0119, w kt\u00f3rej u\u017cyte jest s\u0142owo \u201eamen\u201d. W Ap 3,14 Jezus powiedzia\u0142: \u201eTo m\u00f3wi Amen…\u201d. W tym wypadku NPD odda\u0142o j\u0105 ekwiwalentem dynamicznym: \u201eTo m\u00f3wi Ten, kt\u00f3ry jest Prawd\u0105 i sensem wszystkiego, i w kt\u00f3rym wszystko si\u0119 dokonuje…\u201d. Inne przek\u0142ady t\u0142umacz\u0105 literalnie: \u201eTo m\u00f3wi Amen<\/em>…\u201d.<\/p>\n \n<\/div><\/div><\/div><\/div> \nPochodz\u0105cy z Betsaidy syn Jana by\u0142 rybakiem, podobnie jak jego brat Piotr Aposto\u0142. Zanim sta\u0142 si\u0119 uczniem Jezusa, wraz z bratem by\u0142 uczniem Jana zwanego Chrzcicielem (por. J 1,35\u201340). Prawdopodobnie z tego powodu razem z Piotrem praktykowali wodny chrzest Janowy, chocia\u017c Jezus sam tego nigdy nie czyni\u0142 (por. J 4,1-2). Nie ma \u017cadnych wzmianek o Andrzeju po zes\u0142aniu Bo\u017cego Ducha w dniu Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy. Biblia nie wspomina o jego \u015bmierci. Legendy sugeruj\u0105, \u017ce Andrzej zgin\u0105\u0142 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmierci\u0105 krzy\u017cow\u0105 w Grecji.<\/p>\n \n<\/div><\/div><\/div><\/div> \nS\u0142owo \u201eanio\u0142\u201d jest polskim t\u0142umaczeniem greckiego s\u0142owa angelos<\/em> lub hebrajskiego malak<\/em>, kt\u00f3re s\u0105 rzeczownikami pospolitymi o znaczeniu etymologicznym \u201epos\u0142aniec\u201d, ewentualnie \u201ezwiastun\u201d. Etymologicznie s\u0142owo malak<\/em> znaczy \u201echodz\u0105cy tam i z powrotem\u201d. S\u0142owo to w \u017caden spos\u00f3b nie determinuje natury pos\u0142a\u0144ca, gdy\u017c m\u00f3wi jedynie o jego funkcji. Anio\u0142owie opisywani w Biblii wygl\u0105daj\u0105 jak ludzie, st\u0105d ludzie cz\u0119sto nie rozpoznaj\u0105, z kim maj\u0105 do czynienia (por. Rdz 19,1-4; Hbr 13,2). \u017badna z biblijnych relacji nie wspomina, by anio\u0142owie mieli skrzyd\u0142a. Ikonografia religijna wyrz\u0105dzi\u0142a teologii w tej sprawie wiele szk\u00f3d. Jedynymi istotami duchowymi ze skrzyd\u0142ami s\u0105 w Biblii cherubiny (por. Wj 25,20) oraz serafiny (por. Iz 6,2). Te jednak nie s\u0105 anio\u0142ami. Z tekst\u00f3w biblijnych wynika, \u017ce okre\u015blenie \u201eanio\u0142\u201d u\u017cywane jest do pos\u0142a\u0144c\u00f3w maj\u0105cych natur\u0119:<\/p>\n Istotnym problemem w przek\u0142adach biblijnych jest nazbyt semantyczne podej\u015bcie t\u0142umaczy, kt\u00f3rzy \u2013 gdy tylko widz\u0105 s\u0142owo angelos<\/em> \u2013 od razu interpretuj\u0105 je w odniesieniu do byt\u00f3w duchowych, i to najcz\u0119\u015bciej s\u0142u\u017c\u0105cych Bogu Najwy\u017cszemu, nie zwracaj\u0105c przy tym uwagi na bli\u017cszy czy dalszy kontekst. Przyk\u0142adem tak bezkrytycznego t\u0142umaczenia s\u0142owa angelos<\/em>, kt\u00f3ry wyrz\u0105dzi\u0142 gigantyczne szkody teologiczne, jest 1 Kor 13,1. W wi\u0119kszo\u015bci literalnych przek\u0142ad\u00f3w (i to nie tylko polskich) u\u017cywa si\u0119 tam okre\u015blenia \u201ej\u0119zyki anio\u0142\u00f3w\u201d lub \u201ej\u0119zyki anielskie\u201d, zupe\u0142nie pomijaj\u0105c kontekst, w jakim Aposto\u0142 Pawe\u0142 umie\u015bci\u0142 te s\u0142owa. Ten za\u015b by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy.<\/p>\n Korynt, w kt\u00f3rym Aposto\u0142 Pawe\u0142 za\u0142o\u017cy\u0142 wsp\u00f3lnot\u0119 wierz\u0105cych w Chrystusa, by\u0142 miastem otwartym, w kt\u00f3rym \u015bciera\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne kultury, my\u015bli i do kt\u00f3rego przybywa\u0142o mn\u00f3stwo os\u00f3b z uwagi na blisko\u015b\u0107 portu w Kenchrach. Po\u0142o\u017cenie Koryntu oraz zwolnienie go z podatk\u00f3w moc\u0105 edyktu Juliusza Cezara z roku 44 p.n.e. sprawi\u0142y, \u017ce miasto to by\u0142o niezwykle zamo\u017cne i p\u0142awi\u0142o si\u0119 w \u017cyciowym hedonizmie. Grecy, kt\u00f3rzy przyj\u0119li g\u0142oszon\u0105 przez Paw\u0142a Dobr\u0105 Wiadomo\u015b\u0107 o ratunku w Chrystusie, stanowili pierwsze zr\u0119by wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej w tym mie\u015bcie. Jednak tworz\u0105c now\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 ludzi ufaj\u0105cych Chrystusowi, wnie\u015bli do niej tak\u017ce swoje greckie dziedzictwo kulturowe, wed\u0142ug kt\u00f3rego \u015bwiat by\u0142 podzielony na ludzi o\u015bwieconych \u2013 cywilizowanych (m\u00f3wi\u0105cych po grecku) \u2013 i nieo\u015bwieconych \u2013 niecywilizowanych (zwanych barbarzy\u0144cami, kt\u00f3rzy m\u00f3wili innymi j\u0119zykami ni\u017c grecki)[1]<\/sup><\/a>. Do tego w\u0142a\u015bnie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 Aposto\u0142 Pawe\u0142, pisz\u0105c s\u0142owa zawarte w 1 Kor 14,6-11. To stanowi bezpo\u015bredni kontekst dla jego nauczania o darze przemawiania obcymi j\u0119zykami. Ot\u00f3\u017c gdy do Koryntu przybywali pos\u0142a\u0144cy (gr. angelos<\/em>) z innych ko\u015bcio\u0142\u00f3w spoza Grecji, cz\u0119sto pos\u0142ugiwali si\u0119 obcymi j\u0119zykami \u2013 zupe\u0142nie innymi ni\u017c greka czy \u0142acina. Greccy chrze\u015bcijanie nie rozumieli ich i dlatego (jak to Grecy) zwali ich barbarzy\u0144cami (od onomatopei bar, bar<\/em>, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0142y spos\u00f3b postrzegania niezrozumia\u0142ej, wr\u0119cz be\u0142kotliwej dla Grek\u00f3w mowy). W 1 Kor 13,1 nie chodzi zatem o jakie\u015b \u201eanielskie j\u0119zyki\u201d, o kt\u00f3rych nie ma w Biblii ani s\u0142owa, ale o j\u0119zyki obce, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwali si\u0119 przybywaj\u0105cy pos\u0142annicy z innych wsp\u00f3lnot. Co wi\u0119cej \u2013 warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce gdy anio\u0142owie Bo\u017cy (pos\u0142annicy Najwy\u017cszego) przychodzili do ludzi z jak\u0105kolwiek misj\u0105, zawsze m\u00f3wili zrozumia\u0142ymi dla ludzi j\u0119zykami. Jak bowiem inaczej mieliby w komunikatywny spos\u00f3b przekazywa\u0107 wiadomo\u015bci od PANA? Gdy Aposto\u0142 Jan, przebywaj\u0105cy na zes\u0142aniu na wyspie Patmos, otrzyma\u0142 wgl\u0105d w sprawy niebia\u0144skie i rozmawia\u0142 z anio\u0142ami (pos\u0142a\u0144cami Boga Najwy\u017cszego), ci u\u017cywali j\u0119zyka zrozumia\u0142ego dla niego (by\u0107 mo\u017ce m\u00f3wili po aramejsku albo po grecku). Gdy Aposto\u0142owie podczas zes\u0142ania Bo\u017cego Ducha w dzie\u0144 Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy otrzymali dar przemawiania w obcych j\u0119zykach, kt\u00f3rych wcze\u015bniej si\u0119 nie uczyli, m\u00f3wili ludzkimi j\u0119zykami i dialektami (por. Dz 2,6-11) zrozumia\u0142ymi dla ludzi tam zebranych. Zatem i w Dziejach wys\u0142annik\u00f3w Chrystusa<\/em>, i listach Aposto\u0142a Paw\u0142a jest mowa nie o jakichkolwiek \u201ej\u0119zykach anielskich\u201d, ale o cudownym darze duchowym. Polega on na tym, \u017ce dla g\u0142oszenia dzie\u0142a Chrystusa i budowania spo\u0142eczno\u015bci wierz\u0105cych pomi\u0119dzy lud\u017ami pochodz\u0105cymi z r\u00f3\u017cnych kultur i j\u0119zyk\u00f3w B\u00f3g postanowi\u0142 udzieli\u0107 niekt\u00f3rym wierz\u0105cym szczeg\u00f3lnego daru polegaj\u0105cego na komunikatywnym przemawianiu w realnych, obcych j\u0119zykach. Jest to dar niezwykle konkretny i weryfikowalny w odr\u00f3\u017cnieniu od emocjonalnego be\u0142kotu (por. r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy s\u0142owami gr. lego<\/em> \u2013 sensowne m\u00f3wienie \u2013 i laleo<\/em> \u2013 paplanie bez \u0142adu i sk\u0142adu), kt\u00f3rego nikt tak naprawd\u0119 nie jest w stanie zweryfikowa\u0107, a pr\u00f3by \u201et\u0142umaczenia\u201d go z materia\u0142u zarejestrowanego na wideo przez niezale\u017cne osoby, maj\u0105ce rzekomo \u201edar t\u0142umaczenia\u201d, zawsze spalaj\u0105 na panewce. B\u00f3g nie ucieka si\u0119 do takich mistyfikacji. Gdy On daje sw\u00f3j dar, to jest to dar bardzo konkretny, oczywisty, weryfikowalny, zawsze s\u0142u\u017c\u0105cy budowaniu wsp\u00f3lnoty Cia\u0142a Chrystusa, a nie rzekomy, satysfakcjonuj\u0105cy jedynie cielesny emocjonalizm \u201eobdarowanej\u201d osoby.<\/p>\n Ta obserwacja prowadzi nas w oczywisty spos\u00f3b do zastanowienia si\u0119, z jakimi anio\u0142ami (pos\u0142annikami czy zwiastunami) mieli do czynienia wierz\u0105cy w Biblii i z jakimi my, w czasach nam wsp\u00f3\u0142czesnych, mamy r\u00f3wnie\u017c do czynienia. Zanim jednak zajmiemy si\u0119 tym dok\u0142adniej, konieczne jest u\u015bwiadomienie sobie, komu lub czemu ufamy, jakie \u015bwiadectwa uznajemy za prawdziwe, jakie nauczanie przyjmujemy i dlaczego. Musimy umie\u0107 rozpozna\u0107, jak wielki wp\u0142yw na nasze przekonania maj\u0105 przekazy z w\u0142asnych lub zas\u0142yszanych od innych \u201eobjawie\u0144\u201d, kt\u00f3re z tak\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 znajduj\u0105 podatny grunt w ludzkim emocjonalizmie, pragnieniach prze\u017cycia czego\u015b nadzwyczajnego, w d\u0105\u017ceniach do obcowania ze \u015bwiatem nadprzyrodzonym czy wr\u0119cz w ludzkiej pysze czucia si\u0119 wybranym. K\u0142opot z tego rodzaju postawami polega jednak na tym, \u017ce \u017cadnej z nich nie odnajdujemy w postawie i charakterze Jezusa Chrystusa, naszego PANA, na kt\u00f3rego S\u0142owie i przyk\u0142adzie powinno przecie\u017c zasadza\u0107 si\u0119 ca\u0142e nasze rozumienie \u015bwiata rzeczywistego i duchowego i nasze ca\u0142kowite Jemu poddanie. O tym w\u0142a\u015bnie m\u00f3wi\u0142 w Ap 19,10 i w Ap 22,8-9 anio\u0142 podczas rozmowy z Janem Aposto\u0142em.<\/p>\n W Biblii znajdujemy wyra\u017any podzia\u0142 anio\u0142\u00f3w (pos\u0142a\u0144c\u00f3w, zwiastun\u00f3w) na tych, kt\u00f3rzy s\u0142u\u017c\u0105 Bogu, oraz tych, kt\u00f3rzy s\u0142u\u017c\u0105 szatanowi[2]<\/sup><\/a>. Wszyscy anio\u0142owie s\u0105 stworzeniami, w zwi\u0105zku z czym ich status nie mo\u017ce by\u0107 w \u017cadnym stopniu por\u00f3wnywalny ze statusem Boga \u2013 ich Stworzyciela (por. Ap 22,8-10). Relacj\u0119 mi\u0119dzy nimi mo\u017cna co najwy\u017cej przyr\u00f3wna\u0107 do relacji pomi\u0119dzy garncarzem a naczyniem, kt\u00f3re on wytwarza. Do tego obrazu, w kontek\u015bcie ludzi i narod\u00f3w, odnosili si\u0119 zar\u00f3wno Izajasz w Iz 45,9, Jeremiasz w Jr 18,6, jak i nawi\u0105zuj\u0105cy do nich Aposto\u0142 Pawe\u0142 w Rz 9,20-21. Jednak obraz ten jest prawdziwy tak\u017ce w odniesieniu do byt\u00f3w duchowych stworzonych przez Boga. Dlatego fa\u0142szywy jest przekaz m\u00f3wi\u0105cy, \u017ce szatan walczy z Bogiem. Zbuntowany anio\u0142 Lucyfer (zwany te\u017c Belzebubem, szatanem, w\u0119\u017cem, smokiem[3]<\/sup><\/a>, gadem etc.) jest jedynie stworzeniem. Z tego powodu nie ma \u017cadnej mo\u017cliwo\u015bci walki z Bogiem Wiekuistym. Szatan i jego anio\u0142owie wchodz\u0105 w zmagania jedynie z anio\u0142ami Bo\u017cymi (por. Jud 9), kiedy chc\u0105 przeszkadza\u0107 w pe\u0142nieniu zleconych im zada\u0144 wobec Bo\u017cego ludu (por. Dn 10,11-14, gdzie archanio\u0142 Micha\u0142 jest przedstawiony jako ksi\u0105\u017c\u0119 duchowego \u015bwiata, kt\u00f3ry walczy z szatanem, zwanym w tym tek\u015bcie ksi\u0119ciem Kr\u00f3lestwa Pers\u00f3w). Zgodnie z Ap 19,20 oraz Ap 20,9-10 anio\u0142owie szatana oraz on sam zostan\u0105 w przysz\u0142o\u015bci w okamgnieniu pokonani przez Boga \u2013 moc\u0105 Jego S\u0142owa. Dlatego w duchowej walce, kt\u00f3ra rozgrywa si\u0119 na \u015bwiecie, nale\u017cy trzyma\u0107 si\u0119 Bo\u017cego S\u0142owa najbli\u017cej, jak to tylko mo\u017cliwe. Ju\u017c teraz pewna grupa anio\u0142\u00f3w ciemno\u015bci jest uwi\u0119ziona i oczekuje na S\u0105d Ostateczny (por. 2 P 2,4; Jud 6). Moc innych nie jest wi\u0119ksza ni\u017c moc Boga, co widzimy w opisach spotka\u0144 Jezusa z duchami nieczystymi (demonami \u2013 s\u0142ugami szatana i jego pos\u0142a\u0144cami). Chrystus nigdy z nimi nie pertraktowa\u0142 ani nie dyskutowa\u0142. On wydawa\u0142 im rozkazy (por. Mt 8,29-32), a one zawsze w pokorze i z dr\u017ceniem (por. Jk 2,19) natychmiast wykonywa\u0142y Jego polecenia.<\/p>\n S\u0142owo Bo\u017ce przedstawia anio\u0142\u00f3w Bo\u017cych (zwanych r\u00f3wnie\u017c anio\u0142ami \u015awiat\u0142o\u015bci) jako byty s\u0142u\u017cebne posy\u0142ane przez Najwy\u017cszego do pomocy tym, kt\u00f3rzy pod\u0105\u017caj\u0105 drog\u0105 zbawienia (por. Hbr 1,14; Ap 19,10; Ap 22,8-10). Z tego wzgl\u0119du, b\u0119d\u0105c nawet bytami duchowymi, mogli oni przybiera\u0107 posta\u0107 widzialn\u0105, by zrealizowa\u0107 zadanie, kt\u00f3re im wyznaczono (por. Hbr 13,2). W czasach ST \u2013 gdy oczywisto\u015bci\u0105 tradycji \u017cydowskiej by\u0142o to, \u017ce Boga nikt nigdy nie widzia\u0142 ani nie mo\u017ce zobaczy\u0107, gdy\u017c B\u00f3g ma posta\u0107 duchow\u0105 (por. J 4,24) \u2013 Bo\u017ce epifanie (lub teofanie) by\u0142y w ST cz\u0119sto okre\u015blane mianem angelofanii. W szczeg\u00f3lno\u015bci widzimy to w tych tekstach ST, kt\u00f3re u\u017cywaj\u0105 okre\u015ble\u0144 \u201eAnio\u0142 PANA\u201d, co znajdujemy np. w opisie ukazania si\u0119 PANA Moj\u017ceszowi w ognistej postaci w kolczastym krzewie (por. Wj 3,2-6). Znakomity wyk\u0142ad teologiczny tej teofanii znajdujemy w wypowiedzi Szczepana w Dz 7,30-50 z wielkim jej podsumowaniem w Dz 7,52-53. Szczepan, opieraj\u0105c si\u0119 na tych zapisach, wyja\u015bni\u0142 \u017bydom wielk\u0105 prawd\u0119, \u017ce Osob\u0105 nazywan\u0105 przez nich \u201ewys\u0142annikiem PANA\u201d lub \u201eAnio\u0142em PANA\u201d by\u0142 w istocie sam PAN (hebr. JHWH<\/em>), kt\u00f3ry w historii objawia\u0142 si\u0119 im w r\u00f3\u017cnych postaciach (gr. morfe<\/em> \u2013 w tym tak\u017ce jako ognista Posta\u0107 w kolczastym krzewie lub jako s\u0142up ognia prowadz\u0105cy ich przez pustyni\u0119), a gdy dope\u0142ni\u0142 si\u0119 ustalony czas, objawi\u0142 si\u0119 w ludzkiej naturze (por. Flp 2,7) w osobie Jezusa z Nazaretu. Poniewa\u017c Jezus tytu\u0142owa\u0142 si\u0119 PANEM i podkre\u015bla\u0142, \u017ce stanowi jedno\u015b\u0107 z Ojcem (por. J 10,30), \u017cydowscy przyw\u00f3dcy odrzucili Go i ostatecznie doprowadzili do Jego ukrzy\u017cowania. Tak samo pot\u0119pili Szczepana. Inne potwierdzenie tej wa\u017cnej prawdy wypowiedzianej przez Szczepana znajdziemy tak\u017ce w wypowiedzi Aposto\u0142a Paw\u0142a w 1 Kor 10,4. Wi\u0119cej o naturze, postaci i osobowo\u015bci Chrystusa jako PANA w por\u00f3wnaniu z natur\u0105 anio\u0142\u00f3w m\u00f3wi List do Hebrajczyk\u00f3w<\/em>. Zatem okre\u015blenie \u201eAnio\u0142 PANA\u201d wyst\u0119puj\u0105ce w ST nale\u017cy cz\u0119sto postrzega\u0107 jako okre\u015blenie metonimiczne u\u017cywane w miejsce zwrotu \u201ePAN\u201d. Zdarza\u0142o si\u0119 oczywi\u015bcie (szczeg\u00f3lnie we wcze\u015bniejszych pismach hebrajskich), \u017ce u\u017cywano wprost s\u0142owa \u201ePAN\u201d dla Boskich epifanii \u2013 jak to mia\u0142o miejsce w Rdz 18,1-15. W NT okre\u015blenie \u201eanio\u0142 PA\u0143SKI\u201d nie ma ju\u017c takiej wymowy i odnosi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do byt\u00f3w duchowych posy\u0142anych przez Boga do s\u0142u\u017cenia ludziom.<\/p>\n Jest jeszcze jedna funkcja Bo\u017cych pos\u0142a\u0144c\u00f3w (anio\u0142\u00f3w), o kt\u00f3rej czytamy w Biblii. Nie wi\u0105\u017ce si\u0119 ona z ludem Bo\u017cym, ale z tymi, kt\u00f3rzy tym ludem nie s\u0105. Wobec tych ludzi anio\u0142owie b\u0119d\u0105 pe\u0142ni\u0107 funkcje egzekutor\u00f3w Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci \u2013 jak to widzimy w Rdz 19,10-12 oraz w Mt 13,41-42; Mt 16,27; Ap 8,7-12; Ap 9,1-4; Ap 9,13-15; Ap 11,15-18. W czasie S\u0105du Ostatecznego (por. J 5,22) anio\u0142owie na rozkaz Chrystusa b\u0119d\u0105 wrzuca\u0107 do ognistego jeziora p\u0142on\u0105cej siarki te osoby, kt\u00f3re nie zwi\u0105za\u0142y si\u0119 prawdziwie z Chrystusem na wieki (por. Ap 12,14-15; Ap 19,20; Ap 20,10). Ocaleni zostan\u0105 jedynie ci, do kt\u00f3rych Jezus przyzna si\u0119 osobi\u015bcie.<\/p>\n Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c u\u015bwiadomienie sobie, i\u017c nie ka\u017cdy \u201eanio\u0142 z Niebios\u201d jest pos\u0142a\u0144cem od Boga. Z Ef 6,12 dowiadujemy si\u0119, \u017ce w Niebiosach (tzn. w strefie \u017cycia duchowego) nadal funkcjonuj\u0105 anio\u0142owie ciemno\u015bci, kt\u00f3rzy \u2013 czy to sami, czy te\u017c przez poddanych sobie ludzi \u2013 z lubo\u015bci\u0105 wprowadzaj\u0105 zam\u0119t na Ziemi. Ze szczeg\u00f3ln\u0105 pieczo\u0142owito\u015bci\u0105 fa\u0142szuj\u0105 przekaz Dobrej Wiadomo\u015bci o ratunku w Chrystusie (por. Ga 1,8). Tacy anio\u0142owie podaj\u0105 si\u0119 nawet za \u201ewys\u0142annik\u00f3w \u015awiat\u0142o\u015bci\u201d (por. 2 Kor 11,14), cho\u0107 nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z Chrystusem, kt\u00f3ry jest prawdziw\u0105 \u015awiat\u0142o\u015bci\u0105 (por. J 1,9-12; J 8,12). Tak\u017ce z \u0141k 10,18 wynika, \u017ce z Niebios zst\u0119puj\u0105 na Ziemi\u0119 nie tylko si\u0142y \u015bwiat\u0142o\u015bci, lecz tak\u017ce si\u0142y ciemno\u015bci. Poleganie zatem na informacjach przekazywanych przez \u201epos\u0142a\u0144c\u00f3w z Niebios\u201d \u2013 tylko dlatego, \u017ce pochodz\u0105 z Niebios \u2013 jest obci\u0105\u017cone ogromnym ryzykiem zwiedzenia. Tego rodzaju sytuacje opisane s\u0105 np. w Jr 7,16-23 i w Jr 44,15-28, w kt\u00f3rych widzimy, i\u017c B\u00f3g jednoznacznie pot\u0119pia kult \u201eKr\u00f3lowej Niebios\u201d (\u201eKr\u00f3lowej Anielskiej\u201d).<\/p>\n Zgodnie z Ef 6,12 duchami zwodniczymi, kt\u00f3re w Niebiosach tworz\u0105 armi\u0119 ciemno\u015bci, s\u0105 demony (por. tak\u017ce Iz 47,12). Maj\u0105 one nawet podda\u0144czy dost\u0119p do samego Tronu Bo\u017cego (por. Hi 1,6). Od anio\u0142\u00f3w Bo\u017cych r\u00f3\u017cni ich nie tylko osoba, kt\u00f3rej s\u0142u\u017c\u0105, lecz tak\u017ce kwestia odbierania chwa\u0142y. O ile anio\u0142owie Bo\u017cy wzbraniaj\u0105 si\u0119 przed przyjmowaniem ho\u0142d\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 si\u0119 tylko Bogu (por. Ap 19,10; Ap 22,9), o tyle demony (zbuntowani anio\u0142owie) przyjmuj\u0105 takie ho\u0142dy z wielk\u0105 ch\u0119ci\u0105. Pismo \u015bw. bardzo mocno przestrzega wierz\u0105cych przed oddawaniem czci anio\u0142om. Aposto\u0142 Pawe\u0142, pisz\u0105c o osobach, kt\u00f3re dopuszczaj\u0105 si\u0119 takich ba\u0142wochwalczych zachowa\u0144, wyja\u015bnia, i\u017c maj\u0105 nie tylko \u201eupodobanie w kulcie anio\u0142\u00f3w\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c \u201ew umartwianiu samego siebie [oraz] w r\u00f3\u017cnego typu ekscytacjach emocjonalnych lub w piel\u0119gnowaniu religijnych wymys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re rodz\u0105 si\u0119 z [ich] ska\u017conej grzechem natury\u201d (Kol 2,18). Podsumowuje to stwierdzeniem: \u201eOpinia takiej osoby nie ma \u017cadnego znaczenia, poniewa\u017c cz\u0142owiek taki nie trzyma si\u0119 mocno Chrystusa, kt\u00f3ry jest G\u0142ow\u0105 Cia\u0142a, to znaczy spo\u0142eczno\u015bci wierz\u0105cych\u201d (Kol 2,19). Niekt\u00f3re przek\u0142ady Biblii w wersecie Kol 2,18 przed okre\u015bleniem \u201ekulcie anio\u0142\u00f3w\u201d dodaj\u0105 s\u0142owo \u201eprzesadnym\u201d. Jest to jednak zafa\u0142szowanie przekazu, gdy\u017c w tek\u015bcie greckim nie ma \u017cadnej sugestii, kt\u00f3ra by uzasadnia\u0142a taki dodatek. Oczywi\u015bcie sk\u0142onno\u015b\u0107 ludzkiej natury do oddawania czci wszystkiemu, co nadprzyrodzone, nie jest obca nawet uczniom Jezusa. Gdy Jan Aposto\u0142, przebywaj\u0105cy na wyspie Patmos, otrzyma\u0142 z ust anio\u0142a informacj\u0119, \u017ce ten przekazuje mu s\u0142owa samego Boga, pad\u0142 dwa razy na twarz przed tym pos\u0142a\u0144cem (por. Ap 19,10 oraz Ap 22,8-9). Jednak w obydwu wypadkach us\u0142ysza\u0142 bardzo mocne napomnienie. Wersety te przestrzegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c innych wierz\u0105cych przed kultem anio\u0142\u00f3w. Zatem tam, gdzie Chrystus jest otaczany chwa\u0142\u0105 (a w Nim tak\u017ce Ojciec), tam bez w\u0105tpienia mamy do czynienia z dzia\u0142aniem Bo\u017cego Ducha. Jednak tam, gdzie kto\u015b inny odbiera chwa\u0142\u0119, nie ma Ducha Bo\u017cego, lecz jest duch zwodzenia, kt\u00f3ry pochodzi z ciemno\u015bci i kt\u00f3ry stara si\u0119 odci\u0105gn\u0105\u0107 ludzi od Chrystusa. Duch zwodzenia czyni wszystko, aby skoncentrowa\u0107 my\u015bli ludzi na innej postaci, byle nie na Jezusie Chrystusie, i wykorzystuje do tego wszelkie mo\u017cliwe \u201eefekty specjalne\u201d, jakimi tylko dysponuje (por. Mt 24,24), w\u0142\u0105czaj\u0105c w to nawet podawanie si\u0119 za \u201epos\u0142a\u0144ca z Niebios\u201d (por. Ga 1,8) czy \u201eanio\u0142a \u015bwiat\u0142o\u015bci\u201d (por. 2 Kor 11,14). Czasami duch zwodzenia dokonuje najr\u00f3\u017cniejszych manifestacji, kt\u00f3rymi stara si\u0119 przekona\u0107 ludzi, \u017ce jest nawet \u201eDuchem \u015awi\u0119tym\u201d. Jednak proste por\u00f3wnanie tych manifestacji oraz zachowania ludzi w tym uczestnicz\u0105cych do zachowania Jezusa, b\u0119d\u0105cego najdoskonalszym obrazem osoby znajduj\u0105cej si\u0119 pod pe\u0142nym wp\u0142ywem Bo\u017cego Ducha, z regu\u0142y natychmiast demaskuje duchowe fa\u0142szerstwa (wi\u0119cej w Komentarzu NPD \u2192 Duch \u015awi\u0119tego Boga). W ca\u0142ej Biblii odnajdujemy setki por\u00f3wna\u0144 i wypowiedzi, w kt\u00f3rych B\u00f3g pot\u0119pia oddawanie czci pos\u0105gom i obrazom, okre\u015blaj\u0105c to jako oddawanie czci demonom (upad\u0142ym anio\u0142om) i nazywaj\u0105c takie zachowanie \u201educhowym cudzo\u0142\u00f3stwem\u201d (por. Kp\u0142 19,4; Kp\u0142 26,1; Pwt 32,21; Ps 96,5; Ps 106,36-39; J 4,21-26; Dz 17,22-31).<\/p>\n Anio\u0142owie (w tym r\u00f3wnie\u017c anio\u0142owie ciemno\u015bci) nie wiedz\u0105 wszystkiego. Pragn\u0105 uzyska\u0107 wgl\u0105d w sprawy, kt\u00f3rych dokonuje B\u00f3g (por. 1 P 1,12 oraz Mt 24,36), jednak poznanie takie nie b\u0119dzie im dane. Wiedz\u0105 natomiast, \u017ce kiedy\u015b b\u0119d\u0105 s\u0105dzeni przez Lud Bo\u017cy (por. 1 Kor 6,3).<\/p>\n Osobnej uwagi wymaga opis zag\u0142ady pierworodnych w Egipcie. W Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia<\/em> (Wj 12,23) czytamy o Niszczycielu (\u201eaniele zniszczenia\u201d, \u201eNios\u0105cym zag\u0142ad\u0119\u201d), kt\u00f3ry mia\u0142 wchodzi\u0107 do domostw, aby odebra\u0107 \u017cycie wszystkiemu, co by\u0142o tam pierworodne. Werset ten wspomina r\u00f3wnie\u017c, \u017ce sam PAN (hebr. JHWH<\/em>) b\u0119dzie szed\u0142 przez Egipt i potrz\u0105\u015bnie (hebr. lingop<\/em>, kt\u00f3re jest form\u0105 czasownika nagap<\/em> m\u00f3wi\u0105cego o \u201esilnym potrz\u0105\u015bni\u0119ciu w celu zrzucenia czego\u015b z siebie\u201d) jego mieszka\u0144cami. Niekt\u00f3rzy s\u0105dz\u0105, \u017ce to PAN odbiera\u0142 \u017cycie pierworodnym, jednak tekst ten wyra\u017anie pokazuje, i\u017c o ile decyzja o wstrz\u0105\u015bni\u0119ciu Egiptem nale\u017ca\u0142a do Najwy\u017cszego, o tyle jednak jej wykonawc\u0105 by\u0142 anio\u0142 imieniem Niszczyciel (hebr. Hammaszhit<\/em>). PAN szed\u0142 przez Egipt, chroni\u0105c przed nim te domostwa, kt\u00f3re by\u0142y oznakowane krwi\u0105 baranka. O Niszczycielu (aniele zniszczenia) czytamy te\u017c w NT. Apokalipsa<\/em> w Ap 9,11 m\u00f3wi o nim Apollyon<\/em> (hebr. Abaddon<\/em>, pol. \u201eNiszczyciel\u201d, \u201eNios\u0105cy zag\u0142ad\u0119\u201d). W tej ksi\u0119dze jest on identyfikowany z szatanem. W analogicznym kontek\u015bcie Pawe\u0142 Aposto\u0142 w 2 Tes 2,10 u\u017cy\u0142 czasownika apollymi<\/em> w stronie biernej, aby podkre\u015bli\u0107 my\u015bl, i\u017c ludzie nielgn\u0105cy aktywnie do Prawdy, czyli do Chrystusa (wcielonego Bo\u017cego S\u0142owa), sami siebie poddaj\u0105 zgubnemu zwodzeniu, kt\u00f3rego kresem b\u0119dzie wieczna zag\u0142ada.<\/p>\n [1]<\/sup><\/a> Analogiczny podzia\u0142 stosowali \u017bydzi, dziel\u0105c \u015bwiat na \u017byd\u00f3w i nie-\u017byd\u00f3w (pogan).<\/p>\n [2]<\/sup><\/a> Szatan jest w Biblii okre\u015blany mianem \u201eprzyw\u00f3dcy (gr. archon<\/em>) tego \u015bwiata\u201d (por. J 12,31; J 14,30; J 16,11) oraz \u201ew\u0142adcy mocarstwa mroku\u201d (por. Ef 2,2).<\/p>\n [3]<\/sup><\/a> Smok i w\u0105\u017c s\u0105 symbolami szatana, a gwiazdy w Biblii cz\u0119sto symbolizuj\u0105 anio\u0142\u00f3w. Interpretatorzy powszechnie wi\u0105\u017c\u0105 ten obraz z opisem z Iz 14,12-13. Komentowany tekst sugeruje, \u017ce zbuntowany szatan (o imieniu Lucyfer) poci\u0105gn\u0105\u0142 za sob\u0105 1\/3 anio\u0142\u00f3w. W konsekwencji buntu utracili oni swe pozycje w Niebiosach i zostali str\u0105ceni na Ziemi\u0119.<\/p>\n \n<\/div><\/div><\/div><\/div> \nUczony i elokwentny \u017byd rodem z Aleksandrii, \u015bwietnie znaj\u0105cy \u017cydowskie pisma \u015bwi\u0119te (por. Dz 18,24) w tym \u2192 Septuagint\u0119<\/em> (grecki przek\u0142ad Biblii Hebrajskiej<\/em>). Wszystko wskazuje na to, i\u017c by\u0142 uczniem Jana zwanego Chrzcicielem (por. Dz 18,25). Po nauczaniu, kt\u00f3re otrzyma\u0142 w Efezie od ma\u0142\u017ce\u0144stwa Pryscylii i Akwili, wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Paw\u0142a Aposto\u0142a, sta\u0142 si\u0119 niezwykle u\u017cytecznym g\u0142osicielem Prawdy Bo\u017cej w Chrystusie. Wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 sporym zaanga\u017cowaniem w budowanie wsp\u00f3lnoty wierz\u0105cych w Koryncie (por. Dz 18,25-27; 1 Kor 3,4-6; 1 Kor 4,6). Nie wiadomo nic pewnego na temat jego dzia\u0142alno\u015bci po opuszczeniu Koryntu. Co prawda Aposto\u0142 Pawe\u0142 zach\u0119ca\u0142 go do powrotu do tego miasta, jednak Apollos \u2013 kt\u00f3rego cechowa\u0142y niezale\u017cne my\u015blenie i du\u017ca doza asertywno\u015bci \u2013 nie kwapi\u0142 si\u0119 do tego i odm\u00f3wi\u0142 pro\u015bbie Paw\u0142a (por. 1 Kor 16,12), chocia\u017c w innych sprawach nadal wsp\u00f3\u0142pracowali (por. Tt 3,13). Wielu badaczy przypisuje Apollosowi autorstwo Listu do Hebrajczyk\u00f3w<\/em> z uwagi na wysoki poziom j\u0119zykowy tego dokumentu (najlepsza greka w ca\u0142ym NT) oraz dog\u0142\u0119bn\u0105 znajomo\u015b\u0107 kwestii Prawa i tradycji \u017cydowskiej.<\/p>\n \n<\/div><\/div><\/div><\/div>\n\t\t\t
<\/span><\/i> Aaron<\/a><\/h3>
<\/span><\/i> Abraham<\/a><\/h3>
<\/span><\/i> Adam<\/a><\/h3>
<\/span><\/i> Amen<\/a><\/h3>
<\/span><\/i> Andrzej Apostol<\/a><\/h3>
<\/span><\/i> Anio\u0142, anio\u0142owie<\/a><\/h3>
\n
\n
\n
\n
<\/span><\/i> Apollos<\/a><\/h3>